Karapatan nating makita ang budget
Karapatan ng bawat residente ng bawat barangay, munisipalidad, at lungsod na magkaroon ng akses sa budget ng kanilang lokal na pamahalaan. Dahil, sa madaling salita, budget natin ito.
May karapatan tayo bilang mga residente na makita kung saan napupunta ang ating mga buwis sa lokal at nasyonal na antas. Kaya, karapatan ng bawat #KabataangBalara ang:
Makilahok sa mga proseso ng pagpapasya na isinasagawa ng Sangguniang Kabataan - mula pagpaplano ng budget at proyekto, hanggang sa implementasyon nito.
Makita kung saan napupunta at inilalaan ang kanilang budget.
Maramdaman ang serbisyo ng Sangguniang Kabataan na karapatan matanggap ng bawat #KabataangBalara.
Saan nanggagaling ang budget ng Sangguniang Kabataan?
Ang budget ng SK ay mula sa general fund ng barangay na kanilang kinabibilangan. Nakasaad sa Chapter 2, Section 20, Paragraph A ng Republic Act No. 10742, na “Ten Percent (10%) of the general fund of the barangay shall be set aside for the Sangguniang Kabataan.”
Ang halagang ito ay ginagamit para pondohan ang mga programa, proyekto, at aktibidad ng Sangguniang Kabataan alinsunod sa mga umiiral na batas, rules and regulations, at sa mga aprubadong youth development plans at investment programs.
Paano naaprubahan ang budget ng Sangguniang Kabataan?
May fiscal autonomy o financial independence ang Sangguniang Kabataan sa operasyon, disbursement, at paggamit ng SK funds, alinsunod sa Republic Act No. 10742, as amended.
- 01
Inihahanda at inaaprubahan ng SK
Ang SK Annual Budget ay inihahanda at inaaprubahan ng Sangguniang Kabataan sa pamamagitan ng isang SK Resolution, alinsunod sa mga itinakdang proseso.
- 02
Isinusumite para sa review at technical assistance
Matapos itong maaprubahan ng SK, isinusumite ang budget at mga kaukulang supporting documents sa Sangguniang Panlungsod o Quezon City Local Government. Sa Quezon City, nauunang isumite ang mga dokumento sa Quezon City Youth Development Office (QCYDO), na nagre-review at nagbibigay ng technical assistance sa paghahanda ng youth development plans at investment programs ng mga SK.
- 03
Dumaraan sa mga kaukulang pagsusuri
Pagkatapos, ito rin ay nire-review ng SK Federation of Quezon City. Ang SK Annual Budget ay dumaraan din sa pagsusuri ng City Budget Officer at sa proseso ng pagsusuri ng Sangguniang Panlungsod, alinsunod sa umiiral na batas at mga panuntunan.
- 04
Bahagi ng proseso ang budget hearing
Sa Quezon City, bahagi rin ng proseso ang budget hearing ng Sangguniang Panlungsod bago ang kaukulang aksyon sa SK Annual Budget.
Ano ang mga kailangang isaalang-alang ayon sa batas sa paggawa ng SK budget?
Una, dapat nakaangkla ang Projects, Programs, and Activities na nakasaad sa Comprehensive Barangay Youth Development Plan at Annual Barangay Youth Investment Plan sa Philippine Youth Development Plan (PYDP), at sa Local Youth Development Plan (LYDP) o, sa Quezon City, ang Quezon City Youth Development Plan.
Makikita sa PYDP, na nakaangkla rin sa AmBisyon Natin 2040, ang mga Centers of Participation (CoP). Sa bawat CoP na tinatalakay rito, makikita ang mga isyung panlipunang pumapatungkol sa kabataan, mga datos na sumusuporta rito, at naaayon na estratehiya at aktibidades para makamit ang pangmatagalang mga hangarin (vision and outcome statements) na nakasaad sa PYDP.
Dagdag dito, nararapat din na nakaangkla ang mga plano ng Sangguniang Kabataan sa QCYDP na hinuhulma ng QCYDO, SK Federation, at Quezon City Youth Development Council (QCYDC). Ang bawat LYDP ay naglalayong ma-contextualize o i-ayon ang PYDP sa mga kontekstuwal na kalagayan o pangangailangan na natatangi sa lugar na iyon. Sa pamamaraan na ito, nabibigyang prayoridad ang mga espesipikong hinanaing ng kabataan sa lungsod na iyon.
Bukod sa PYDP at QCYDP, sa Quezon City mayroon ding mga ordinansang isinasabatas na malaanan ng 1% ng budget ang mga partikular na suliranin ng komunidad.
Panghuli, mahalaga ring isaalang-alang ang mga sumusunod:
- Republic Act No. 10742, o Sangguniang Kabataan Reform Act of 2015, as amended;
- Republic Act No. 11768, na nag-amend sa ilang probisyon ng RA 10742;
- DBM-DILG-NYC Joint Memorandum Circular No. 1, s. 2025, o ang updated guidelines on the appropriation, release, planning, and budgeting process for SK funds;
- Republic Act No. 12009, o New Government Procurement Act, at ang implementing rules and regulations nito;
- mga kaukulang Bureau of Internal Revenue (BIR) issuances tungkol sa withholding taxes;
- mga umiiral na Quezon City ordinances, rules, at regulations; at
- iba pang accounting, auditing, budgeting, procurement, at financial management rules na naaangkop sa Sangguniang Kabataan.
Budget ng Kabataan, SKMB Transparency Portal
Ang kahulugan ng mga status na nakasaad sa mga PPAs
Tapos na at fully implemented ang proyekto o programa, batay sa kaukulang implementation records.
Kasalukuyang isinasagawa ang implementation ng proyekto o programa.
Naka-prepare o naka-schedule para sa susunod na yugto ng implementation ang PPA. Isinasagawa rin ang mga paghahanda para sa implementation ng proyekto, gaya ng finalization ng program flow, target areas o venues, coordination, partnership-building, at iba pang kinakailangang preparatory activities.
Paalala: Ang procurement status at implementation status ay magkahiwalay na konsepto. Ang isang PPA ay maaaring nasa iba’t ibang yugto ng procurement habang nasa planning o implementation stage naman sa kabilang aspeto.
Ano ang pagkakaiba ng Allotted Budget at Utilized Amount?
Allotted Budget
Ang Allotted Budget na nakalagay sa bawat pahina ng Projects, Programs, at Activities natin ang naaprubahang budget ng PPA ng Sangguniang Kabataan na reviewed ng mga ahensya ng City Government. Ito ang halagang nakasaad sa ating Annual Barangay Youth Investment Plan, Comprehensive Barangay Youth Development Plan, at iba pang supplemental attachments. Tingnan ang Budget Files natin dito.
Utilized Amount
Ang Utilized Amount ay tumutukoy sa halagang aktuwal na nagastos o na-disburse para sa PPA. Ito ay kadalasan ngunit hindi lagi ang halaga na na-bid ang isang proyekto.
Batay sa RA 12009 o New Government Procurement Act, sa ilalim ng Procurement Mode na Competitive Bidding, ang Lowest Calculated Bid (LCB) ang isasailalim sa post-qualification process. Kapag ito ay nakapasa sa post-qualification, ito ay magiging Lowest Calculated Responsive Bid (LCRB), na magiging batayan para sa pag-award ng kontrata.
Tandaan: Hindi ito dapat awtomatikong ituring na katumbas ng halaga ng bid, dahil magkakaiba ang konsepto ng bid price, contract price, at actual expenditure/disbursement.
Ano ang nangyayari sa halaga ng kontrata kapag nagbabayad na ang pamahalaan?
Mula sa pondong inilaan sa isang PPA sa ABYIP, ang halaga ng kontratang na-award sa nanalong bidder matapos ang procurement process ang magiging batayan ng pagbabayad. Sa oras ng pagbabayad, ang pamahalaan ay inaatasang magkaltas ng mga naaangkop na withholding taxes, gaya ng Expanded Withholding Tax (EWT) at Withholding Tax (WT) na direktang nire-remit sa Bureau of Internal Revenue (BIR), at City Tax (CT) na direktang nire-remit sa City Treasurer’s Office ng Quezon City Local Government bilang withholding agent ng pamahalaan. Ang mga kaltas na ito ay makikita sa Disbursement Voucher at iba pang accounting records na sinusuri ng Commission on Audit (COA). Bukod sa mga withholding taxes, maaari ding magkaroon ng iba pang mga kaltas o adjustment kung ito ay hinihingi ng batas, kontrata, o iba pang naaangkop na regulasyon.
WT Lowest Competitive Bid divided by 112% multiplied by 5%
EWT Lowest Competitive Bid divided by 112% multiplied by 2%
CT Depending on the municipality
Kadalasan, sa lebel ng Barangay o Sangguniang Kabataan, ito lang ang legal at maaaring ikaltas mula sa pondo ng bawat PPA.